Otizm Nasıl Sınıflandırılır ?

Birinci Düzey — Destek Gereksinimi

En hafif otizm tanısıdır. Bu tanı grubundaki otizmli çocuklar genellikle sosyal açıdan zorluk yaşarlar ve bu açıdan desteğe gereksinim duyarlar. Başkalarıyla konuşma başlatmakta güçlük çekebilir, uygun olmayan şekillerde cevap verebilir ya da ilgileri kolayca dağılabilir. Sonuç olarak yardım olmadan arkadaş edinmekte zorluk çekebilirler. Aynı zamanda rutinlerine sıkı sıkıya bağlıdırlar. Değişen durumlara ve yeni ortamlara uyum sağlamakta zorlanabilirler, planlama yapmak ve organize olmak için desteğe gereksinim duyarlar.

Belirtileri

• Sosyal ilişkilere ve etkinliklere karşı ilgi azlığı (örneğin oyunlara veya etkinliklere katılmada isteksizlik),
• Sosyal etkileşimleri başlatmada zorluk (örneğin arkadaşına “oynayalım mı?” diyememe),
• Karşılıklı konuşmayı sürdürmekte sorunlar (örneğin sohbeti kısa kesme, konuyu aniden değiştirme),
• İletişimde zorluk işaretleri (örneğin göz teması kurmama, mecazları anlamama),
• Rutindeki değişimlere uyum sağlayamama (örneğin sınıfta yer değiştiğinde huzursuz olma),
• Planlama ve organize olmada güçlükler (örneğin ödevleri sıraya koyamama).

Birinci düzey otizm tanısı alan bireyler destek alarak kaliteli bir yaşam sürdürebilirler. Sunulan destek, çoğunlukla davranışsal uygulamalardan oluşur. Bu uygulamalar sayesinde sosyal ve iletişim becerilerde artış olur ve bu beceriler daha doğal biçimde sergilenir.

İkinci Düzey — Yoğun Destek Gereksinimi

Birinci düzeyde duyulan destekten daha yoğun bir desteğe gereksinim duyulur. Bu tanı grubundaki otizmli çocukların sözel ve sözel olmayan iletişim becerilerinde belirgin aksaklıklar görülür. Destek alsalar bile anlamlı iletişim kurma ve sürdürmede zorluk yaşayabilir, uygun olmayan sıra dışı yanıtlar verebilirler. Kısa cümlelerle ve sadece belirli konularda konuşabilirler. Sözel olmayan iletişimde de sorunlar yaşayabilirler. Örneğin konuştukları kişilerin yüzlerine bakmayabilirler. Bu düzeyde otizm tanısı almış bireyler günlük yaşamın işlevlerini yerine getirmeyi zorlaştıracak ölçüde esnek olmayan davranışlar gösterebilirler. Genellikle değişimlere uyum sağlayamaz ve böyle durumlarda yoğun stres yaşarlar.

Belirtileri

• Çevrede ya da rutinindeki değişimlere uyum sağlayamama (örneğin alıştığı düzen bozulduğunda huzursuz olma),
• Sözel ve sözel olmayan iletişimde ciddi sorunlar (örneğin konuşurken göz teması kurmama, jest-mimik kullanmama),
• Kolayca fark edilen davranış sorunları (örneğin sıra dışı hareketler, bağırma ya da kendini tekrar eden davranışlar),
• Sosyal ipuçlarına uygun yanıt verememe (örneğin soruya alakasız cevap verme),
• Değişim karşısında yoğun stres yaşama (örneğin yeni bir ortama girdiğinde ağlama ya da öfke nöbeti geçirme),
• Çok basit cümlelerle iletişim kurma (örneğin susadığında “su” gibi kısa ifadeler kullanma),
• Dar ve belirli ilgi alanlarına yoğunlaşma (sadece trenlerle ilgilenme, hep aynı konudan bahsetme).

Üçüncü Düzey — Çok Yoğun Destek Gereksinimi

Üçüncü düzey en ağır otizm tanısıdır. Bu tanı grubundaki otizmli çocuklar sözel olan ve olmayan iletişimde büyük sorunlar yaşarlar. Genellikle başkalarıyla iletişim kurmaktan kaçınırlar, birine yanıt vermeleri gerekirse çok sınırlı tepki verebilirler. Davranışları esnek değildir ve çok tekrar eder. Değişimlere sert tepki verebilirler ve dikkatlerini başka yere vermelerini veya yaptıkları işi bırakmalarını gerektiren durumlarda yoğun stres yaşarlar. Okulda, evde ya da işte başarılı olabilmek için temel becerileri öğretebilecek devamlı bir bakıcıya gereksinim duyabilirler.

Belirtileri

• Sözel ya da sözel olmayan iletişimde belirgin sorunlar (örneğin çok az konuşma ya da hiç konuşmama, göz teması kurmama),
• Sosyal etkileşim kurmada çok sınırlı istek (örneğin başkalarının yanına gitmeme, oyunlara katılmama),
• Tekrarlayan ve esnek olmayan davranışlar (örneğin sürekli aynı hareketi yapma ya da aynı sözcüğü tekrar etme),
• Rutin değişikliklerine aşırı tepki verme (örneğin alıştığı yol değiştiğinde öfke nöbeti ya da ağlama),
• Dikkati başka bir şeye yönlendirmede büyük zorluk (örneğin yaptığı işi bırakmama, başka bir etkinliğe geçememe).

Üçüncü düzey otizm tanısı alan bireyler ikinci düzeye göre daha fazla desteğe ihtiyaç duyarlar. Genellikle iletişim ve davranış sorunlarına yönelik sık ve yoğun destek gereksinimleri vardır. Otizmi tedavi edebilecek bir ilaç ya da tıbbi tedavi yoktur ancak depresyon ya da dikkat dağınıklığı gibi durumlar için ilaç tedavilerinden yarar sağlayabilirler. Bu düzeyde otizmi olan bireyler okulda, evde ve işte başarılı olabilmek için gerekli becerileri öğretebilecek bir kişiye ihtiyaç duyabilirler. Destekle bile çevrelerindeki değişime uyum sağlamakta sorun yaşarlar.