Otizm Hakkında Merak Edilenler

Otizm, günümüzde en sık karşılaşılan nörogelişimsel farklılıklardan biridir. Amerikan Hastalıkları Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) verilerine göre 2006 yılında her 150 çocuktan 1’i otizm tanısı alırken, 2025 yılı itibarıyla bu oran her 31 çocuktan 1’i olarak güncellenmiştir.

Otizm, farklı kültürler, etnik köken ya da sosyoekonomik düzeyde olan bireylerde görülebilir. Bilimsel veriler, ailelerin gelir düzeyi, yaşam biçimi ya da eğitim durumu ile otizm arasında herhangi bir nedensel ilişki bulunmadığını göstermektedir. Kısacası: Otizm, sizin hatanız değildir.

Günümüzde “otizm” terimi, yerini Otizm Spektrum Bozukluğu (Autism Spectrum Disorders – ASD) ifadesine bırakmıştır. Bu ifade, otizmin bireylerde farklı şiddet ve belirtilerle görülebildiği bir yelpazeyi ifade eder.

Bunları Biliyor Musunuz?

• Otizmin nedeninin beyin yapısı ve işleyişindeki farklılıklardan kaynaklandığı düşünülmektedir.
• Otizmin genetik kökenli olabileceğini gösteren bulgular vardır. Ancak bu duruma neden olan kesin gen ya da genler henüz tam olarak belirlenmemiştir.
• Otizm, bir ruh hastalığı değildir, doğuştan gelen nörogelişimsel bir farklılıktır.
• Otizmin nedeni, anne-babanın çocuk yetiştirme biçimi, eğitim seviyesi ya da yaşam koşullarıyla ilgili değildir.
• Otizm tanısı alan bireylerin yaklaşık %35’inde epilepsi, istemsiz hareketler veya bilinç kaybı gibi nörolojik belirtiler görülebilir.
• %90’ında duyusal farklılıklar ve sorunlar vardır. Örneğin bazıları yüksek sese aşırı tepki verebilir, bazıları ise ışığa, kokuya ya da dokunmaya karşı aşırı hassasiyet gösterebilir. Bunun yanında kimi çocuklar sallanma ya da dönme gibi hareketlere yoğun ilgi duyabilir.
• Yaklaşık üçte biri konuşamaz ve başkalarının konuşmasına tepki veremez (resim ya da jest kullanımı gibi alternatif iletişim sistemleri kullanılabilir).
• Yaklaşık yarısı mide-bağırsak, kabızlık ve ishal gibi sorunlar yaşar.
• Yaklaşık yarısı beslenme sorunu (yeme seçiciliği, yiyecek reddetme, aşırı yeme) yaşar.
• Yaklaşık %66’sı kronik biçimde uyku sorunları (uykuya dalamama, gecenin bir yarısı uyanma, sık sık uyanma gibi) yaşar.
• Yetersizlik grupları içinde yüksek düzeyde ve çeşitlilikte davranış sorunları sergileyen bir gruptur.

Kimlerde ve Ne Sıklıkta Görülür?

Otizm, erkek çocuklarda daha sık görülür. Önceki yıllarda erkeklerin kızlara göre 4 kat daha fazla tanı aldığı belirtilirken, yeni araştırmalar bu oranın yaklaşık 3 kata düştüğünü belirtmektedir.

Otizm tanısı alan çocukların birçoğunda farklı düzeylerde aşağıdaki durumlar eşlik edebilir:

• Öğrenme güçlüğü,
• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu,
• Kaygı bozuklukları,
• Obsesif-kompulsif bozukluk,
• Zihin yetersizliği.

Zeka testlerinde bazı alanlarda yüksek performans gösteren çocuklar, diğer alanlarda daha düşük puanlar alabilir.

Üstün yetenekli otizmli bireyler azınlıktadır. Otizmli bireylerin yalnızca yaklaşık %10’unda üstün hafıza, müzik yeteneği gibi özel beceriler görülür. Bu özellikler toplumda genellenebilecek bir durum değildir.